Historia

Stary Cmentarz ewangelicki został założony w 1833 roku przy Alumneum Gasse (dzisiejsza ulica Frycza-Modrzewskiego) na terenie ofiarowanym gminie ewangelickiej przez mydlarza Gottlieba Klimke.

Powstanie nekropolii wiąże się z cholerą, która nawiedziła Bielsko pod koniec 1832 roku. Ponieważ zakazano pochówków przy kościele Św. Trójcy, a droga na cmentarz przy strzelnicy (park Słowackiego) była zimą uciążliwa, postanowiono stworzyć nowe miejsce spoczynku dla zmarłych.

10 lutego 1833 roku ksiądz senior Josef Schimko poświęcił cmentarz, a rok później teren został otoczony murem. Główna brama została zaprojektowana i wzniesiona przez  tutejszego architekta Emanuela Rosta Seniora dopiero w latach 60′ XIX wieku, kiedy to powierzchnię cmentarza zwiększono dwukrotnie. Wcześniej natomiast brama znajdowała się od wschodniej strony cmentarza. Około 1860 roku zbudowano także piętrowy dom ogrodnika oraz grabarza wraz z kostnicą wg projektu bielskiego architekta Juliusza Appelta. 21 października 1862 roku poświęcono nową część cmentarza. Pod koniec XIX wieku zaczęło brakować miejsca na dalsze pochówki, a zatem w 1911 roku utworzono nową nekropolię przy ulicy Listopadowej. Na Starym Cmentarzu powstała w tym czasie osobna kwatera dla ewangelickich sióstr, które pracowały między innymi w bielskim szpitalu.

Ostatni pochówek miał miejsce w 1953 roku, kiedy to odbył się pogrzeb mydlarza Viktora Wilke. Na tym jednak nie kończy się historia cmentarza.

W latach 70′ ubiegłego wieku zapadła decyzja o poszerzeniu ulicy Grunwaldzkiej. Aby zrealizować plan przesunięto wówczas mur o 8 m w kierunku południowym. Ekshumowane szczątki pogrzebano wewnątrz cmentarza. Istniały plany likwidacji zabytkowej nekropolii i ponownego zagospodarowania terenu, które na szczęście nie doszły do skutku.

Na cmentarzu znajdują się groby wykonywane przez tutejszych mistrzów kamieniarskich jak Gröger, Kellner, Scheurer, Moretto, Wenzelis czy Ranostaj, ale także ostrawskich jak Becke lub wiedeńskich, jak bracia Malcher. Nagrobki zdobione są przez różnego rodzaju detale. Część medalionów i rzeźb została zdjęta w obawie przed kradzieżą. Niektóre medaliony nadal jednak znajdują się na terenie cmentarza i można je podziwiać wraz z rzeźbionymi kolumnami, aniołkami, księgami, pergaminami etc. Nic dziwnego zatem, że poza historią samej nekropolii i wybitnych ludzi, którzy na niej spoczywają, obiekt stanowi bardzo cenny zabytek kultury sepulkralnej.

Cmentarz 1833 Bielsko